Ngồi thiền như thế nào ?

Xin cho biết ngồi thiền như thế nào cho đúng cách, đúng phương pháp?

Tọa thiền cần một căn phòng yên tĩnh. Ăn uống chừng mực, giảm thiểu những mối giao tiếp thế sự. Chớ tính toán nghĩ suy phải quấy, tốt xấu, cũng không theo bên này chống bên kia. Hãy dừng lại mọi tạo tác vận hành của tâm thức, ngay cả ý niệm muốn thành Phật cũng nên dập tắt. Ðiều này vẫn đúng không chỉ trong thời tọa thiền mà suốt mọi động tác trong ngày.

Bạn nên bắt đầu tọa thiền vào buổi sáng sớm thức dậy, trước khi tập thể dục và ăn sáng. Nếu bạn chọn thực tập trước khi ngủ sẽ bất lợi vì bạn sẽ dễ bị cơn buồn ngủ lôi kéo hoặc suốt một ngày làm việc tồn đọng lại trong đầu bạn biết bao tạp niệm chưa giải quyết. Bạn nên mặc quần áo bằng vải mềm, rộng rãi.

Trước hết trải một tấm nệm vuông dày khoảng 2 inches (toạ cụ), ngay giữa đặt lên trên một cái gối ngồi nhỏ (bồ đoàn) để ngồi.  Nếu không có bồ đoàn bạn có thể dùng một cái gối thường gấp đôi lại.  Nửa mông sau đặt trên bồ đoàn và ngồi ngay thẳng vững vàng. Có nhiều cách ngồi, nhưng với những người mới bắt đầu có thể ngồi kiểu Miến Điện hay ngồi bán kiết già.  Những người thường mặc Âu phục rất khó ngồi bán kiết già hay toàn kiết già, có thể ngồi thiền trên ghế hay ngồi theo kiểu Nhật Bản.

Ngồi kiểu Miến Điện:
Cách thứ nhất và đơn giản nhất là cách ngồi kiểu Miến Điện (Burmese position), cả hai chân xếp chéo nhau đặt đều trên đệm:

thientap thientaq

Ngồi Bán Kiết Già (Half Lotus position)
Tư thế bán kiết già là đặt chân trái lên đùi phải.  Tuy nhiên có thể thay đổi, chân trái có thể đặt dưới và chân phải đặt trên đùi trái.

thientar thientas

Ngồi Toàn Kiết Già (Full Lotus position)
Tư thế toàn kiết già là hai chân được khoá vào nhau, trước hết đặt bàn chân phải lên đùi trái rồi đem bàn chân trái đặt lên đùi phải.  Kéo sát chân vào trong thân để ngồi được lâu hơn. Còn bàn tay trái để lên bàn tay phải, hoặc ngược lại. Hai bàn tay để lên hai lòng bàn chân, những ngón tay chồng lên nhau, hai đầu ngón tay cái chạm vào nhau nằm ngay chiều rốn, cùi chõ vừa ôm hông là được.

thientat thientau

Xương sống hoàn toàn thẳng đứng, không nghiêng bên trái cũng không ngả bên phải, không cúi tới trước cũng không ngả về phía sau, lỗ tai thẳng với vai và lỗ mũi ngay nơi rốn.  Lưỡi chạm hàm trên, miệng ngậm, mắt hé mở. Đây là tư thế toạ thiền đúng cách, vững chãi và hữu hiệu nhất.  Tuy nhiên, điều quan trọng nhất của tọa thiền là tâm toạ. 

Ngồi kiểu Nhật Bản (Seiza position):
Tư thế ngồi này là ngồi trên một ghế nhỏ, hai chân để dưới chân ghế.  Cũng có thể dùng một cái gối nhỏ đặt lên trên hai chân và mông ngồi trên đó.

thientav thientaw

Ngồi Trên Ghế (Chair position):
Sau cùng là cách ngồi trên ghế với hai bàn chân đặt trên mặt thảm.  Cũng có thể ngồi trên bồ đoàn đặt trên ghế.  Tư thế lưng cũng giống như các thế ngồi trên.

thientax thientay

Nên chú ý bất cứ kiểu ngồi thiền nào thì xương sống cũng phải hoàn toàn ở vị thế thẳng đứng, không nghiêng bên trái cũng không ngả bên phải, không cúi tới trước cũng không ngả về phía sau, lỗ tai thẳng với vai và lỗ mũi ngay nơi rốn.  thientaz

Chiều chóp mũi ngay đầu ngón tay cái, hai trái tay đối xứng hai bả vai, mắt mở 1/3  nhìn không quá 5 tấc với một góc độ vừa phải (45 độ) (nếu mắt nhắm hoàn toàn sẽ dễ bị ngủ, còn mở rộng quá thì sẽ dễ bị toán loạn vì nhìn thấy ngoại cảnh). Gương mặt bình thản, miệng hơi mỉm để cho các cơ bắp trên mặt được giãn ra. Điều này rất cần thiết cho hệ thần kinh.

Thở Vào Ra Trong Lúc Toạ Thiền:
Hít sâu bằng mũi đầy bụng rồi thở ra bằng miệng nhẹ nhàng. Miệng ngậm lại, môi và răng vừa khít nhau, lưỡi để lên trên. Từ đây về sau chỉ hít thở bằng mũi đều đều, nhè nhẹ không cố gắng.
thientap12

Điều quan trọng của toạ thiền là tâm toạ tức là làm thế nào để tâm không còn đi dong duổi ta bà, hết nơi này đến chốn khác. Nhưng muốn tâm toạ chúng ta phải làm thế nào? Trên nguyên tắc, chúng ta phải giảm thiểu từ từ những ý nghĩ miên man trong  đầu, mới bắt đầu từ nhiều niệm về ít niệm rồi về một niệm và sau cùng là không còn một niệm nào. Từ từ, tâm chúng ta được trong sáng hơn và từ sự vắng bặt niệm, tự nhiên bộc phát sự hiểu biết sáng suốt.  Không một niệm trong đầu chính là đối tượng của thiền. Có rất nhiều phương pháp khác nhau và Pháp Thở là bước căn bản, là bài học vỡ lòng của các pháp thiền tập.  

Thở là sự sống, là năng lực sống còn, là tâm điểm các hoạt động của cơ thể chúng ta. Tâm và hơi thở của chúng ta là một: khi chúng ta tức bực, hơi thở trở nên hổn hển, khi tâm chúng ta cảm thấy an lạc thoải mái, hơi thở trở nên điều hoà, dễ chịu. Vì thế chúng ta cần điều hoà hơi thở một cách tự nhiên qua lỗ mũi và chú tâm vào cảm thọ về hơi thở nơi đan điền (phần bụng dưới rốn), hoặc là hơi thở vào ra nơi hai lỗ mũ (chỉ nên chọn một). Cảm thọ này là mục đích thiền tập cơ bản của chúng ta. Khi tâm chúng ta nghĩ chuyện khác, chúng ta nên tức khắc gọi nó trở về với hơi thở vào ra. Thân ở đâu thì tâm ở đó.

Do vì mỗi người có một tâm khác nhau nên cũng khó nói có một pháp tu nào áp dụng chung cho tất cả mọi người được, vì vậy đức Phật đã chỉ dạy nhiều pháp khác nhau để mỗi người tùy căn cơ áp dụng.  Một số những pháp môn này như sau: 

- Quán tưởng: chú tâm quán sát sâu xa về một đề mục rút trong giáo lý. 
- Trì chú: chú tâm tụng niệm những câu chú gồm những chữ bí ẩn. 
- Niệm Phật: chú tâm niệm danh hiệu Phật A-Di-Đà. 
- Tham thiền: chú tâm tham một công án hoặc một thoại đầu. 

Chúng tôi liệt kê chi tiết một số pháp môn thiền hiện hành như sau:

- Thiền Tại Hiện (Here and Now Meditation)
- Thiền Niệm Phật
- Thiền Tây Tạng
- Thiền Minh Sát: Mahasi Sayadaw
- Thiền Quán: Ajahn Chah
- Thiền Tào Động (Mặc Chiếu)
- Thiền Công Án
- Thiền Thoại Đầu ..

Nhưng, dù là pháp nào chăng nữa thì việc thực hành cũng là trình tự đưa tâm từ trạng thái nhiều vọng tưởng về trạng thái ít vọng tưởng rồi về nhất tâm, về sau từ từ đạt đến vô tâm, rồi liễu tâm, ngưng dứt dòng suy nghĩ miên man, liên tục của ý thức. Nhà Phật quan niệm rằng sự suy nghĩ liên tục, miên man, của ý thức, còn gọi là "tâm viên ý mã", tức là tâm ý vọng tưởng chạy nhẩy như con vượn, con ngựa, có tác hại là đã che mờ mất Chân Tâm, Trí Tuệ Bát Nhã. 

Hành giả nên chọn một pháp môn thích hợp với căn cơ của mình, và khi thực hành thì nên theo tông chỉ của pháp môn đó mới có kết quả. Và dù thực hành theo pháp môn nào cũng nên có một vị thầy hướng dẫn. Bài này chỉ có mục đích hướng dẫn cách ngồi thiền cơ bản cho những ai mới bắt đầu học thiền.

Theo Thuvienhoasen.org

51 phản hồi

  1. Cảm ơn tư liệu quý.

    Dạo ni NC rối reng suy nghĩ không thiền được. :(

  2. Thiền mọi lúc mọi nơi mà chị, đâu cần “thiền được” :D

  3. Huynh ơi, em đọc mà sao thấy khó quá trời :”>

    Làm sao để tập trung được huynh, để tránh cơn buồn ngủ :”> , tránh… mỏi chân :”>, tránh… tiếng rao vặt ;))

  4. hic, thì thì mình hít hít thở thở mỗi khi thấy thấy thế, lấy lại nay nay thì tiếp tục đề mục thiền quán ban đầu ;)

  5. ^_^

  6. Một khuôn mặt hiền từ
    Một nụ cười an lạc ^_^

  7. Giản dị lắm, rất đời thường ko huyền bí. Khi ta ăn ta biết mình ăn, khi ta ngủ ta biết mình ngủ, tức khi ta làm gì ta biết mình đang làm cái đó (sống ngay với giây phút hiện tại, ko suy nghĩ chuyện khác). Đó là Thiền.

    • NÓI THÌ DỄ NHƯNG LIỆU BẠN NHẬN BIẾT MÌNH LÀM ĐƯỢC BAO NHIÊU ĐỘNG TÁC ĐÓ TRONG 1 NGÀY,KO DỄ NHƯ BẠN NÓI ĐÂU,NGỒI THIỀN RẤT LÀ KHÓ .

      • Đúng là khó thật, nhưng Tâm Thiền tin là mọi người có khả năng làm được, như là theo dõi hơi thở vào ra, hay giữ chánh niệm trong ý nghĩ, dần dà từng bước từng bước chúng ta sẽ có thể áp dụng thiền vào trong mọi mặt của cuộc sống.

        Rất vui khi được trò chuyện với bạn, chúc bạn thân tâm an lạc.

  8. Như thị :D

  9. Khà khà khà…uống trà…..TT

  10. Bánh mứt có đây, mời huynh :D

  11. cam on bai viet nay, van con nhieu thu trong bai viet toi chua hieu duoc, nhung khi doc duoc bai nay toi cam thay rat hay va dang tien hanh tap thien voi muc dich cho tam tinh lang.

    • - Hít vào, thở ra hơi thứ nhất bạn nhận diện mình vẫn còn đang sống, biết mình đang hít thở.
      - Hít vào, thở ra hơi thứ hai bạn đem tâm đeo theo hơi thở vào và hơi thở ra (tùy tức).
      - Hít vào, thở ra hơi thứ ba bạn mang tâm về Thực Tại, ý thức được mình đang làm gì ngay giây phút này (hiện tại).

      • - Hít vào, thở ra bạn chỉ nhận biết hơi thở đang vào ra một điểm nơi mũi
        Và đến một lúc nào đó hơi thở sẽ nhẹ như hư không, bạn không cần nhận biết nó nữa mà là một trạng thái tỉnh thức rỗng rang nhẹ nhàng. :D

  12. Mong cho tâm bạn thường tĩnh lặng cân bằng trong cuộc sống
    Hoan hỷ được tiếp chuyện với bạn, hẹn gặp lại bạn sau :D

  13. nói thì dễ, làm mới khó :P
    đang đọc Vô Ngã Vô Ưu của Ayya Khema, nhưng đọc thôi, còn luyện thiền thì đành luyện tâm mỗi ngày thôi chứ ngồi yên 1 chổ là pó tay :P

  14. Đây cũng đã đọc Vô Ngã Vô Ưu, một quyển sách tuyệt vời, nhẹ nhàng sâu lắng.
    Mỗi ngày 5 phút vừa chờ xe buýt vừa thiền, bảo đảm lên xe sẽ được bình an :D

  15. Cảm ơn bạn nha

  16. An nhiên nha bạn :)

  17. suy nghj ko thong thu ngoj thjen xem sao

  18. Vâng, mời bác !

  19. khó quá, có sư huynh nào hướng dẫn em với

  20. Khó… là bác đang tiêu trừ nghiệp của mình để tiến tới an lạc.

  21. hãy cố gắng sẽ thành công

  22. Là như vậy !

  23. em cũng đang muốn học ngồi thiền để cho tâm tịnh và được hạnh phúc, mong mọi người chỉ giúp, ai biết chỉ giúp em với nha.

  24. Bạn có thể vào trang thuongchieu.net để tìm các bài giảng về thiền.

  25. Tôi rất thích ngồi thiền vì lúc đó tâm mình được bình an …Nhưng nghe nói nếu thiền không đúng sẽ bị “tẩu hỏa nhạp ma” phải không các bạn .?

  26. Tất cả đều do bạn tác ý, có tham, sân, si khởi lên, lúc đầu khó yên tĩnh nhưng dần dần bạn sẽ thấy chúng cũng chỉ như những cơn sóng nhấp nhô rồi từ từ tan mất, bạn không phải quá bận tâm đến chúng, tự chúng khi đó cũng sẽ giảm bớt ảnh hưởng đến bạn, và bạn quay trở vào với thiền hành của bạn trong chốc lát như trở bàn tay.

  27. Tôi đã ăn chay được 7 tháng ,tôi cũng muốn ngồi thiền cho tâm yên lại ,vì nhiều khi tôi không biết mình muốn gì mà ngồi kh yên cứ đi lòng vòng nhà,làm chuyện gì cũng thấy bực mình hết,

  28. Bạn hãy thử phương pháp này nhé : mỗi lần chỉ cần 5-10 phút, bạn hãy ngồi yên, tạm để mọi việc qua 1 bên, thở nhẹ nhàng và lắng nghe hơi thở của chính mình, làm như vậy khoảng 3-4 trong 1 ngày. Còn khi nào thấy bực mình trong người bạn cũng ngồi xuống, yên lặng, nhận diện cái cảm giác bực mình, bạn hãy làm như thể bạn và cơn giận là 2 cái tách rời nhau vậy. Chúc bạn luôn được bình an.

  29. Thực tại hiện tiền, mọi việc sẽ trôi qua trong an bình :)

  30. mọi người cho em hỏi!! năm nay e chỉ 21 tuổi!! thật sự hok biết em bị bệnh gì nữa, có lẻ nó kéo dài khoảng 3-4 năm nay rồi…đó là trạng thái trống rỗng đầu óc( hok suy nghĩ đc gì cả,luôn thấy thoải mái, thoải mãn với mọi thứ,mặc dù chưa có gì để thoải mãn cả,nó ảo ảo làm sao đó).e chán cảm giác này lắm rồi,vì có nhiều việc cần phải làm và suy nghĩ nhưng mà như thế này thì sao mà suy nghĩ đc.mỗi ngày trạng thái này chiếm khoảng vài tiếng đồng hồ,những ngày có công việc gì để suy nghĩ,hoặc lo lắng việc gì đó thì nó trạng thái trống rỗng ít…e thấy cái trạng thái này lấy của em nhiều thời gian quá.e muốn dẹp bỏ nó muốn làm nhiều việc, muốn chủ động nhiều trong suy nghĩ, muốn đưa ra nhiều ý tưởng chứ cứ như thế này hoài thì thật sự những mơ ước, những nghiệp lớn sẽ hok làm đc…thật sự mong mọi người giúp đỡ em,em đã đi Bác Sĩ tâm lí rồi nhưng vẫn vậy, có lẻ Bác sĩ hok hok hiểu cảm giác này.ai giúp đc em xin gọi cho em! 01218 727 949 hoặc qua Yhoo: nuocmatnamnhi_lovegirl

    • Bạn thử mỗi ngày dành ra vài khoảng thời gian để ngồi thiền xem như thế nào.
      Khi ngồi thiền, tâm bạn tập trung vào một điểm duy nhất, mọi ý nghĩ lăn xăn khác tạm thời chỉ dồn về một ý niệm đó là điểm duy nhất đó. Dần dần, trạng thái rỗng rang nhưng sáng tỏ sẽ xuất hiện mà không phải là rỗng không như bạn nói.
      Mọi việc sau thời thiền có thể sẽ diễn ra nhịp nhàng và an nhiên hơn, bạn sẽ không còn quá bận tâm đến trạng thái tâm lý bất an như trên nữa và các ý nghĩ khi cần thì bạn sẽ huy động được.
      Chúc bạn sớm tìm lại được trạng thái cân bằng.

  31. khi tọa thiền 1 lúc, vứt bỏ hết tạp niệm tôi thấy dường như cơ thể không còn là của mình nửa, cứ lâng lâng rất thoải mái thế nhưng duy trì không được lâu vì những tạp niệm của cảm giác mới này.

    • Bạn đừng cố gắng duy trì bất kỳ cảm giác nào, chỉ nhận biết các cảm giác đến rồi lại đi, buông xả tất cả.

  32. Xin lỗi cho mình giới thiệu tí nhé. Bên mình có cung cấp lều ngồi thiền, ai cần thì vào tham khảo nhé http://mungmocmien.blogspot.com/p/mung-ngoi-thien-dang-xep-gon-tu-bung.html

  33. các huynh các tỉ nào biết chỉ cho đệ với,sao đệ ngồi thiền mà đầu óc cứ suy nghĩ hết chuyện này đến chuyện khác không lúc nào ngừng nghỉ cả,hic hic

  34. Cho mình hỏi giùm các bạn tu tập tọa thiền theo PP Thiền quán hơi thở (Anapana Sati), nhiều anh chị em bị đau, nhiều chỉ sau thời gian chưa đến 1 giờ vậy làm cách nào để bớt đau để tâm an.

    • Theo kinh nghiệm của riêng Tâm Thiền thì khi có cơn đau khởi lên sẽ có các cách để có thể ngồi đến hết thời thiền như là:

      - Nhìn thẳng vào chính cơn đau, chỉ nhìn quan sát nó có tăng, có giảm, và cũng có tan biến mất, rồi thì nó cũng có thể chuyển sang đau ở chỗ khác, mình lại tiếp tục nhìn như vậy cho đến hết thời thiền.

      - Hoặc là mình vẫn giữ sự chú tâm vào đề mục quán tưởng, vẫn giữ tâm ở điểm mà mình đang tập định vào đó, mà không để ý đến cơn đau đang diễn ra.

      - Tâm Thiền thường sử dụng cách vừa để tâm ở chớp mũi vừa quan sát cơn đau với một khoảng cách không xa cũng không gần.

      - Cô Huỳnh Huệ có thể vào xem bài viết này để tham khảo:

      Vượt qua cơn đau trong khi ngồi thiền

      http://thientinhtam.wordpress.com/2009/11/08/v%C6%B0%E1%BB%A3t-qua-c%C6%A1n-dau-trong-khi-ng%E1%BB%93i-thi%E1%BB%81n/
      :)

  35. Mình sẽ chia sẻ kinh nghiệm của Tâm Thiền và chuyển bài đến các bạn. Mình ngồi 1 giờ liền không thấy đau hay tê gì cả, nhưng các bạn thì khó khăn hơn. Cám ơn Tâm Thiền nhiều. :)

  36. Màn ngồi thiền: munghoavien.com

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: